medya sensin, paylaş!

Kadıköy’ün Bitmeyen Sorunu: Kurbağalıdere

İstanbul’un en nezih semtlerinden Kadıköy, yıllardır denize pis kokular yayarak ulaşan kanalizasyonla yaşıyor. 20 yıldır devam eden çalışmalara rağmen temizlenemeyen Kurbağlıdere’nin suyunda pislikten kabarcıklar çıkıyor.

İBB geçtiğimiz yıl yine bir ıslah çalışması yapmıştı ve halk umut doluydu. Pis derede temizlenen balçıklar sonrası balıklar yaşamaya başlamıştı. Havaların ısınmasıyla kötü kokularını salmaya başlayan dere yine katran karası.

Dere yataklarında yapılaşmanın olması Kadıköy sorununun baş nedenlerinden bir tanesi. Dereye arıtımdan geçmemiş atık su akışı var. Dere kenarına kurulan yeni yerleşimler, bölge altyapısı sağlanmadan kuruldukları için büyük bir yük oluşturuyor. Bölgedeki atık suyu arıtmak için yeterli arıtma tesisi yok. Derenin kotu deniz kotundan düşük olduğu için kirliliğin seyrelememesi ve deredeki suyun yenilenememesi gibi bir problem de var ayrıca. Atık suyun dereye verilmesini önlemek amacıyla daha önce derenin her iki yakasına yapılan kolektörlerden Hasanpaşa'dakilerin bazıları, Fikirtepe Bölgesindeki kolektörlerin tümü kırılmış ve daha önce Moda Kolektörüne verilen atık su dereye verilmeye başlanmıştır. Bu yapılan çalışmayla Kurbağalıdere bir açık kanalizasyona dönüşmüştür.

“Ne zaman hava güzel olsa Yoğurtçu Parkı’na gider köpeğimi gezdirir, kendim de soluk alırım. Her kış bir ümit bekliyoruz belki bu yaz rahat rahat gider parkın tadını çıkarırız diye ama nafile. Ne güzel tenis kortları var, çay bahçesi var burada. Koku müsaade etmiyor ki nefes almaya. Bu sene Mart ayından başladı koku, demek ki yazın burada durulmayacak. Her gün mühendisler gelip ölçüp biçiyor ama biz bu kokuyu çekmeye devam ediyoruz. Islah ilk başladığında bir süre sanki düzelecekmiş gibi oldu. Yer yer balıklar yürümüştü dereye ama şimdi eskisinden beter oldu.” olarak derdini dile getiren Kadiköy sakinleri her sene aynı dertten muzdarip olmaktan yılmış durumda.

Konuyla ilgili TMMOB Çevre Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi üyesi Kübra Ayçiçek ile görüştük;

1994’ten Beri ‘Islah’ Edilmeye Çalışılıyor

“Kurbağalıdere 1900'lü yıllarda özellikle Kuşdili Çayırı ile bir mesire ve eğlence alanı iken, zamanla çarpık yapılaşma ve altyapı eksikliği nedeniyle etkili yağışlarda taşkınlarla, yaydığı kötü kokularla anılmaya başlandı. Yağmur yağdığında birçok ilçenin yağmur suyunun birleşim yeri olan Kurbağalıdere 1994 yılından beri aşamalı olarak DSİ ve İBB tarafından ıslah edilmektedir. Son yıllardaki durum ise Kurbağalıdere civarında artan kentsel dönüşüm çalışmalarıyla birlikte dereye boşalan kirlilik yükünün artmasından kaynaklanıyor. Bir de uzun yıllardır çözülemeyen bir sorun olduğu için kirlilik her geçen yıl daha da artıyor.”


“En Kirli Su Kategorisi”

"Kurbağalıdere bizim 4. Sınıf diye adlandırdığımız en kirli su kategorisindedir. Deredeki oksijen miktarı yok denecek kadar azdır ve şu an derede oksijensiz mikrobiyal faaliyet sürmektedir. Deredeki kabarcıkların nedeni bu mikroorganizmaların oksijensiz ortamda gerçekleştirdikleri faaliyet sonucu çıkarmış oldukları gazlardır. Eğer bir dere bu şekilde kanıyorsa biz buna çıplak gözle dahi bakarak ‘bu derede oksijen yok’ diyebiliriz. Derenin rengi ise dereye yüklenmiş ve parçalanmamış ya da bir şekilde dereden uzaklaşarak seyrelmemiş kirlilik yükünü işaret ediyor. Dereye evsel atık sular (kanalizasyon atık suları) boşalmaktadır. Ayrıca bölgedeki nüfus yoğunluğu, insan eliyle dereyi bir çöplük haline de getirebilmektedir. Dereden uzaklaşamayan bu kirlilik dere dibinde birikerek balçık oluşturuyor ve bu da dereye bugünkü rengini veriyor.

Tahmini çözüm süreci ile ilgili Ayçiçek , “Kurbağalıdere 1994 yılından beri aşamalı olarak DSİ ve İBB tarafından ıslah edilmektedir. 1994-2004 yılları arası 10.030 metresi, 2004-2009 yılları arası 5.830 metresi, 2010 yılında Yeni Salı Pazarı-Göztepe arasındaki 1.200 metrelik kısımda ıslah çalışması yapılmaya başlandı. En son Yeni Salı Pazarı ile denize döküldüğü yere kadar 3.000 metrelik kısım için genişletme ve ıslah çalışmalarına başlandı. Islah çalışmaları kapsamında 32.000 metre atıksu kolektörü , 7 adet su alma yapısı inşaa edildi.

Şu anda da Kurbağalıdere temizlenmeye çalışılmaktadır. Bölge halkının yoğun baskısıyla son aylarda çalışmalar önceki döneme göre biraz daha hızlanmış gözüküyor. Bu sorunun birkaç yıllık bir sorun olmadığını göz önünde bulundurursak, Kurbağalıdere ile ilgili yeteri kadar hassas çalışılmadığı, gereken düzeltmelerin gereken zamanlarda yapılmadığı söylenebilir. Derenin temizlenmemiş olduğunu Kadıköy’den yolu geçen herhangi biri de kokudan anlayabilir. Her yılın başında bu yıl sorun çözülecek deniliyor, ancak dereye atık su akışını engelleyemedikleri için sorun bir türlü çözülmüyor, ya da çözülmek istenmiyor, bilemiyoruz."


Çözüm Önerisi

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi üyesi Kübra Ayçiçek çözüm önerisini; “Ekolojinin korunması esasında yer alan önemli bir nokta vardır: Kirliliği önlemek. Yani biz çevresel sorunları değerlendirdiğimizde varolan problemi çözmek üzerinden değil, o problem nasıl oluşmaz üzerinden hareket ederiz. O yüzden Kurbağalıdere için de öncelikle söylememiz ve dikkat çekmemiz gereken husus derenin bu noktaya gelişindeki etkenlerdir.

Dere yatakları daraltılmamalı ve dereye yakın yerler yerleşime açılmamalıdır. Bu hem derenin doğasına uygundur, hem de dereyi olası tehditlerden korur. Kurbağalıdere etrafına baktığımızda ise dere yatağında aşırı yapılaşmaya rastlıyoruz. Bölgenin kanalizasyon suları Kurbağalıdere içerisinden geçen bir atık su borusu ile bertaraf edilmektedir. Her derenin taşıyabileceği bir kapasite vardır. Kurbağalıdere içerisinde oluşturulan iletim hattı kentsel dönüşümlerle birlikte nüfus sayısı hayli katlanan bir bölgenin yükünü taşıyabilecek kapasitede değildir. Hatalardan ilki budur. Ve altyapı oluşturmadan bölgeye eklenecek her nüfus bu gibi sorunları artıracaktır.

Dere yatakları boşaltılmalı ve yeşillendirilmelidir. Bölgeye yeni nüfus eklemesi yapılmamalıdır. Dereye atık su ve kirlilik girişi önlenmelidir. Maliyet hesabına bakılmaksızın uygulanması gereken mühendislik teknikleri uygulanmalıdır. Daha gerçekçisi ise şu: İstanbul yönetimi olarak Kadıköy halkı ve İstanbul ekosistemi için kesin ve acil bir çözüm istenmelidir. Bugünün imkanlarıyla Kurbağalıdere yeniden dere vasfını kazanabilir ve geleceğe dair alınacak önlemler ile de Kurbağalıdere artık hep gerçek bir dere olarak akabilir.” olarak sundu.


İBB Üzerinde ‘Kurbağalıdere’ Baskısı Kurmaya Çalışıyoruz

"Kurbağalıdere, civarından geçen herkesin kokudan da anlayabileceği üzere henüz çözülmemiş bir sorundur. Dolayısıyla da raporlarda herhangi bir değişiklik olamıyor. Kirlilik hala çok ağır ve hala insan ve canlı yaşamını tehdit ediyor. Son olarak ise Kurbağalıdere’nin adını, ıslah çalışmalarında çalışan işçilerin zehirlenmesi ve hafriyat kamyonunun çarpması sonucu yaşamını yitiren Şule İdil Dere ile duyduk. Dere sadece kirlilik ile değil inşaat çalışmaları ile de tehdit oluşturmaya başladı. Konunun takipçisi olarak bizler de diğer meslek odaları ile birlikte hukuki süreç başlatacağız.

Çevre Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi olarak bölgeye gidip incelemelerde bulunduk. Atıksu numunesi alıp suyun niteliğini inceledik ve sonuçları bir rapor halinde yayınlayarak kamuoyuyla paylaştık. Zaman zaman da yine bölge halkıyla birlikte hareket edip İBB üzerinde ‘Kurbağalıdere’ baskısı kurmaya çalışıyoruz."

Kadıköy halkı artık Kurbağalıdere sorununun halk sağlığını tehtit etmemesini ve kötü kokunun son bulmasını istiyor.