medya sensin, paylaş!

Amerikalı Dilbilimci Chyet: Kürtleri kendi dilleri ile gurur duymaya ikna etmek zor


Ergülen Toprak / New York

Dilbilimci Michael Chyet Kürtçenin gelecekte karşılaşacağı risklere karşı Kürt çocuklarına hem Kurmancî hem Soranî alfabesinin öğretilmesi gerektiğini söyledi. Kürt dili üzerindeki çalışmaları yetersiz bulan Chyet. “Kürtler, Kürdistan kurulduğunda bir mucize olacağını ve bir anda etraflarında yetişmiş yüzlerce Kürt öğretmen bulacaklarını mı sanıyorlar acaba?” diye sordu.

City University of New York CUNY) / Graduate Center’da açılan Kürtçe kursa Skype üzerinden misafir profesör olarak katılan dilbilimci Chyet, öğrencilere bir saatlik Kürtçe ders verdi. Kırka yakın dil üzerinde çalışmalar yapan ve Kürtçe ve Türkçe’nin de aralarında yer aldığı 8 dili anadili gibi konuşan Amerikalı dilbilimci, dersin sonunda öğrencilerin sorularını da yanıtladı.

‘Kürtler mucize mi bekliyor’

Aynı zamanda Yale Üniversitesi’nin yayınladığı Kürtçe – İngilizce sözlüğünün yazarı olarak da bilinen dilbilimci Chyet, halen görevli olduğu ABD Kongresi Kütüphanesi’nde dilbilimi konusunda çalışmalarına devam ediyor.

Rûdaw’ın sorularını yanıtlayan Profesör Chyet, Kürtçe’nin bugünü ve geleceğine ilişkin şunları söyledi:

Kürtçe’nin geleceği konusunda neler düşünüyorsunuz? Sizce Kürtçe için gelecekte hala bir risk var mı?

Chyet: Kürt dilinin geleceği Kürtlerin kendisine bağlı. Aldığım haberlere göre Hakkâri gibi Kürt ulusal kimliğinin güçlü olduğu yerlerde bile Kürt çocukları Kürtçe değil, Türkçe konuşuyor. Bu da ailelerinin evlerinde Kürtçe değil, Türkçe konuştuğu anlamına geliyor. Bu durum bana göre son derece kaygı verici.

Kürtçe ile ilgili en büyük sorun ne peki, özellikle Kurmanci açısından bakarsak?

Chyet: En büyük sorun Kürtleri kendilerine inanmaya, kendi kimlikleri ve dilleri ile gurur duymaya ikna etmek. Kürt dilini öğreten kitapların çoğu Kürt hukukçu ve doktorlar tarafından yazılmış ama hiç biri dil ve dil bilimi eğitimine sahip değil. Şimdiye kadar çok az Kürt, Kürtçe eğitim ve öğretimi meslek olarak seçti. Bu da gösteriyor ki, Kürtler bu mesleklerin ekonomik olarak bir karşılığı olduğuna inanmıyor. Bu şekilde düşünüldüğünde kimse Kürtçe eğitim almak istemiyor.

Neden Kürtçe eğitim almak istemiyorlar sizce?

Chyet: Yani ben Kürtçe üzerinde bir kariyer yaparsam, işsiz kalırım, bu yüzden en iyisi ben doktorluk, mühendislik veya avukatlık gibi ekonomik güvence sağlayan bir bölüm okuyayım, kaygısı ağır basıyor. Acaba Kürdistan kurulduğunda bir mucize olacağını ve bir anda etraflarında yetişmiş yüzlerce Kürt öğretmen bulacaklarını mı sanıyorlar acaba?

Sizce atılması gereken ilk adim ne?

Chyet: Her şeyden önce Kürtçe öğretmen kadrosu yetiştirilmeli ve bu öğretmenler de yeni nesil Kürt çocuklarını eğitmeli. Kürdistan’ın herhangi bir parçasındaki Kürt yetkilerinin Kürt çocuklarının eğitimini çok fazla ciddiye aldıklarını sanmıyorum.

Kürtlerin iki ayrı alfabe kullanması ne gibi sonuçlara yol açıyor sizce?

Chyet: Bana göre Kürt çocuklarının tamamına Kurmancî ve Soranî alfabeleri öğretilmeli. Eğer iki alfabeyi bir anda öğrenirlerse, büyüdüklerinde alfabeler arası geçişte zorlanmazlar. Çünkü her iki alfabede de yazılmış harika kitaplar ve belgeler var, Kiril alfabesinde olduğu gibi, herhangi ciddi bir akademisyen bu belge ve kitapları okumak için ilgili alfabeyi bilmek zorunda. (Rûdaw)

http://rudaw.net/turkish/interview/11032015